Polish (Poland)Deutsch (Deutsch)

In den Jahren der Volksrepublik Polen (1944-1989) wurden gegen die deutsche Volksgruppe verschiedene Repressionen angewandt und sie wurde schikaniert ohne die Möglichkeit zu haben, frei tätig zu sein. Im Bericht über Ausführung des Internationalen Paktes über bürgerliche und politische Rechte haben die Behörden 1987 sogar festgestellt, dass "die Volksrepublik Polen ein ethnisch homogener Staat ist. Die Gesamtzahl der Vertreter nationaler Minderheiten stellt nicht mehr als 1% der Bevölkerung dar". Unerhört hat das der Wahrheit nicht entsprochen.

Upadek rządów komunistycznych w Polsce w 1989 roku zakończył trwający kilka dziesiątków lat proces zatruwania tysiącletniego sąsiedztwa polsko-niemieckiego. Polacy i Niemcy po raz pierwszy od dziesięcioleci stanęli przed szansą położenia kresu wzajemnym urazom. Zmianie uległy także założenia doktrynalne i ideologiczne w polskiej polityce zagranicznej i wewnętrznej, czego wyrazem było oświadczenie premiera Tadeusza Mazowieckiego z 12 września 1989 r., że "Polska jest państwem i ojczyzną nie tylko Polaków, ale także mniejszości narodowych".

Zmiany polityczne i prawne stworzyły zupełnie nowe ramy działania mniejszości niemieckiej w Polsce - umożliwiły powolne likwidowanie napięć, sprzyjały jej stabilizacji i stworzyły sprzyjające warunki rozwoju. W 1989 r. zaczęły powstawać towarzystwa społeczno-kulturalne, w tym kilkadziesiąt stowarzyszeń mniejszości niemieckiej. Na przełomie 1989 r. na 37,8 mln mieszkańców Polski było od 850 tys. do 1,1 mln osób zrzeszonych w towarzystwach mniejszości narodowych, w tym 300-400 tys. Niemców.

Nowe założenia polityki narodowościowej umożliwiły zarejestrowanie powstających organizacji. W kolejności były to: Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Ludności Pochodzenia Niemieckiego Województwa Katowickiego (16.01.1990), Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Ludności Pochodzenia Niemieckiego Województwa Częstochowskiego (23.01.1990), Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej na Śląsku Opolskim (14.02.1990) oraz Stowarzyszenie Obywateli Polskich Pochodzenia Niemieckiego w Gdańsku (15.03.1990).

Rok 1990 zaowocował powstaniem stowarzyszeń niemieckich również w innych regionach Polski. Na Warmii i Mazurach powstały: Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej na Warmii i Mazurach z siedzibą w Biskupcu, Olsztyńskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej, Stowarzyszenie Niezależnej Mniejszości Niemieckiej "Korzenie" oraz Stowarzyszenie Kulturalne Niemców byłych Prus Wschodnich z siedzibą w Leśnym Dworze koło Szczytna. Również w Wielkopolsce zarejestrowano organizacje skupiające mniejszość niemiecką. W Luboniu koło Poznania powstało Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej Ziemi Wielkopolskiej, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej Województwa Gorzowskiego z siedzibą w Choszcznie, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Mniejszości Niemieckiej Środkowe Nadodrze z siedzibą w Nowej Soli oraz Pilski Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego. Działalność rozpoczęły towarzystwa niemieckie m.in. w Elblągu, Gdyni, Jeleniej Górze, Lubinie, Słupsku, Wrocławiu, Bydgoszczy, Łodzi, Tarnowie i Toruniu.

Organizacje te powołały 12 września 1990 roku organizację naczelną pod nazwą Rada Naczelna Stowarzyszeń Niemieckich w Rzeczpospolitej Polskiej z siedzibą w Katowicach, która przekształciła się w Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce. W 1992 roku został zarejestrowany Związek Młodzieży Mniejszości Niemieckiej w RP.

Rozpoczęcie legalnej działalności przez towarzystwa społeczno-kulturalne Niemców w Polsce dało początek niemieckiej działalności kulturalnej. Powstały amatorskie zespoły pieśni i tańca oraz chóry. W utrzymaniu niemieckiej tradycji narodowej oraz języka ojczystego ważnym elementem stały się tworzone biblioteki, wydawana w Polsce prasa niemiecka, a także nabożeństwa odprawiane w języku serca.

6 stycznia 2005 r. - po blisko 15 latach prac - uchwalona została Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Zgodnie z jej zapisem Niemcy są jedną z 9 mniejszości narodowych zamieszkujących Polskę obok Białorusinów, Czechów, Litwinów, Ormian, Rosjan, Słowaków, Ukraińców i Żydów. Ponadto określono 4 mniejszości etniczne: Karaimów, Łemków, Romów i Tatarów oraz społeczność posługującą się językiem regionalnym na terenie województwa pomorskiego - Kaszubów.

Przedstawiciele mniejszości niemieckiej zasiadają w polskim parlamencie od czasu wyborów uzupełniających do Senatu w lutym 1990 roku. Od wyborów 27 września 2001 r. w kolejnych kadencjach Sejmu zasiada jeden przedstawiciel mniejszości niemieckiej - pan Ryszard Galla.

Największe skupisko Niemców w Polsce to teren województwa opolskiego, stąd odgrywają oni znaczącą rolę w sprawowaniu władzy na poziomie samorządu wszystkich szczebli w tym regionie:

• gminy: na 71 rad gmin w 34 większość radnych to przedstawiciele mniejszości niemieckiej; w 25 wybrano wójtów i burmistrzów będących przedstawicielami mniejszości niemieckiej;

• powiaty: w trzech z 12 powiatów radni mniejszości niemieckiej stanowią większość; w dalszych 3 powiatach tworzą koalicje rządzące;

• samorząd województwa: na 30 radnych w Sejmiku mniejszość niemiecka ma siedmiu i tworzy z Sojuszem Lewicy Demokratycznej koalicję rządzącą. Reprezentantami mniejszości niemieckiej w Zarządzie Województwa są wicemarszałek województwa i członek zarządu. Wyniki wyborów do Sejmiku wpłynęły na wybór wicewojewody opolskiego, którym został przedstawiciel mniejszości.

Zapraszamy do zapoznania się z filmem dokumentalnym "Niemcy w Polsce" oraz nagraniami rozmów z niemieckimi świadkami historii, którzy opowiadają o swoich losach w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu.

Niemcy to mniejszość narodowa, do której podczas Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań przeprowadzonego w 2002 r. przynależność zadeklarowało 147.094 obywateli RP, zamieszkujących tereny województw:

opolskiego - 104.399,
śląskiego - 30.531,
dolnośląskiego - 1.792,
warmińsko-mazurskiego - 4.311,
pomorskiego - 2.016,
zachodniopomorskiego - 1.014,
wielkopolskiego - 820,
kujawsko-pomorskiego - 636,
lubuskiego - 513,
mazowieckiego - 351,
łódzkiego - 263.
źródło: www.mswia.gov.pl



Naczelną organizacją polskich Niemców jest Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce, skupiający 10 towarzystw społeczno-kulturalnych w 10 województwach i ok. 600 kół terenowych. Do Związku należy 10 członków-organizacji stałych i 7 organizacji zrzeszonych.

Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (ZNSSK)
ul. Krupnicza 15, 45-013 Opole, tel.: 77/453 85 07, 454 78 78, 441 11 82
www.vdg.pl, e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Największą gazetą Niemców w Polsce jest "Schlesisches Wochenblatt"
ul. Konopnickiej 6, 45-004 Opole , tel. 077/453 84 86, faks: 402 10 40
www.wochenblatt.pl, e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Międzynarodowe standardy ochrony i wspierania mniejszości narodowych. Instytucje oraz organizacje powołane do ochrony mniejszości
Sławomir Łodziński - Doradca Sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych

Problemy ochrony praw mniejszości narodowych zyskały na znaczeniu na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych wskutek rozpadu obozu komunistycznego, w tym przede wszystkim tragedii Jugosławii (w których odegrał ważną rolę czynnik śetnicznyś) oraz procesowi demokratyzacji w krajach Europy środkowej. Organizacje międzynarodowe, jak i poszczególne kraje europejskie musiały zareagować na tę nową sytuację. W latach dziewięćdziesiątych nastąpiły ważne pozytywne zmiany w zarówno w ich prawodawstwie, jak i polityce wobec mniejszości narodowych. [Więcej...]

Ustawodawstwo polskie dotyczące mniejszości narodowych w zakresie praw językowych i oświatowych
prof. Grzegorz Janusz - Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Jednym z najważniejszych praw mniejszości narodowych jest prawo do używania języka ojczystego przez osoby należące do mniejszości a związane z następującymi kwestiami:

1. prawem do zachowania tożsamości kulturowej (językowej) oraz zakazem dyskryminacji kogokolwiek z powodu odrębności językowej,
2. nauczaniem języka ojczystego mniejszości i nauczaniem w tym języku,
3. prawem do używania imienia i nazwiska w brzmieniu języka ojczystego,
4. swobodnym dostępem każdej osoby do informacji w języku ojczystym,
5. prawem do swobodnego posługiwania się językiem ojczystym prywatnie i publicznie,
6. używaniem języka ojczystego w życiu publicznym a zwłaszcza jego stosowaniem jako języka urzędowego, względnie jako pomocniczego języka urzędowego. [Więcej...]

Przepisy traktatów polsko-niemieckichprof. Grzegorz Janusz - Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

  • Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy z 14.11.1990 r.
  • Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 17.06.1991 r. [Więcej...]

CZŁONKOWIE STALI:

Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na śląsku Opolskim
ul. M. Konopnickiej 6, 45-004 Opole , tel.: 077/402 10 70, faks: 423 02 62
www.tskn.vdg.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców w Województwie śląskim
ul. Wczasowa 3, 47-400 Racibórz, tel./faks 032/415 51 18

Zarząd Wojewódzki Związku Stowarzyszeń Niemieckich w b. Prusach Wschodnich (wojew. warmińsko - mazurskie)
ul. Partyzantów 3, 10-522 Olsztyn , tel./faks: 089/ 523 69 90, 535 39 31 0

Zarząd Wojewódzki Związku Mniejszości Niemieckiej w Województwie Pomorskim
ul. Waryńskiego 36, 80-433 Gdańsk Wrzeszcz, tel./faks: 058/341 14 27

Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej w Województwie Zachodnio-Pomorskim
ul. Dworcowa 19, 70-206 Szczecin, tel./faks: 091/433 74 93

Zarząd Wojewódzki Związku Ludności Pochodzenia Niemieckiego w Województwie Kujawsko - Pomorskim
ul. Wyspiańskiego 19, 87-100 Toruń, tel./faks: 056/654 36 18

Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej w Województwie Wielkopolskim
ul. Czwartaków 17, 61-530 Poznań 5, tel./faks: 061/833 44 55

Zarząd Wojewódzki Niemieckiego Towarzystwa Kulturalno-Społecznego w Województwie Łódzkim
ul. Targowa 81, 90-324 Łódś, tel.:042/653 10 30

Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Mniejszości Niemieckiej w Województwie Lubuskim
ul. Mickiewicza 3, 65-053 Zielona Góra, tel./faks: 068/324 60 16

Zarząd Wojewódzki Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego w Województwie Dolnośląskim
ul. Saperów 12, 53-151 Wrocław, tel./faks: 071/361 42 31

CZŁONKOWIE STOWARZYSZENI:

Związek Młodzieży Mniejszości Niemieckiej W RP/Bund der Jugend der Deutschen Minderheit in der RP
ul. Konopnickiej 6
45 - 004 Opole

Związek śląskich Rolników
ul. Słowackiego 10, 45-364 Opole , tel./faks: 077/454 31 44
www.silesia.agro.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Związek śląskich Kobiet Wiejskich
48-250 Wierzch 13, tel./faks: 077/437 39 29

śląskie Towarzystwo Medyczne
ul. Kościuszki 22, 44-100 Gliwice, tel./faks: 032/279 36 19

Górnośląskie Towarzystwo śpiewacze
ul. Krupnicza 15, 45-013 Opole , tel./faks: 077/453 85 07

Niemieckie Towarzystwo Oświatowe
ul. Krupnicza 15, 45-013 Opole , tel./faks: 077/453 85 07
e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Towarzystwo Dobroczynne Niemców na Śląsku
ul. Słowackiego 10, 45-364 Opole , tel./faks: 077/454 55 25

Konwersatorium im J. Eichendorffa
ul. Młodej Polski 6, 45-517 Opole , tel. 077/454 07 49.

Opracowano na podstawie materiału umieszczonego na www.vdg.pl
Inne organizacje Mniejszości Niemieckiej w Polsce

Fundacja Rozwoju śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych
ul. Słowackiego 10, 45-364 Opole , tel.: 077/454 25 97, 423 28 80, faks: 454 56 10
www.fundacja.opole.pl

Izba Gospodarcza "śląsk"
ul. Słowackiego 10, II p., 45-364 Opole , tel.: 077/453 84 84, faks: 453 84 83
www.igsilesia.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

śląskie Stowarzyszenie Samorządowe
ul. 1 Maja 9, 47-150 Leśnica, tel.: 077/463 98 20
e-m ail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Niemiecka Wspólnota Robocza "Pojednanie i Przyszłość"
ul. Sienkiewicza 23, 40-098 Katowice, tel.: 032/251 16 54, faks: 251 16 58
www.deutschegem.omi.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Związek Studentów Niemieckich (VDH) w Polsce
ul. Wczasowa 3, 47-400 Racibórz
www.dfkschlesien.vdg.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Związek Studentów Niemieckich (VDH) Opole
ul. Wiejska 119, 45-302 Opole , tel. 0501659981
www.vdh-oppeln.vdg.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Frakcja Młodych Mniejszości Niemieckiej
ul. Konopnickiej 6, 45-004 Opole , tel./faks: 077/402 10 75
www.jugendfraktion.vdg.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Niemieckie Towarzystwo Oświatowe - Jugendforummłodych
ul. Szpitalna 17a, 45-010 Opole , tel. 077/441 13 42, faks: 441 13 43
www.jfm.opole.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Górnośląskie Centrum Kultury i Spotkań im. Josepha von Eichendorffa
ul. Zamkowa 1-3, 47-417 Łubowice, tel. 032/414 92 06 - 08, faks: 032/410 66 02
www.eichendorff-zentrum.vdg.pl , e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Duszpasterstwo Grup Mniejszościowych
ul. Szpitalna 7a, 45-010 Opole , tel. 077/453 97 93

Opolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli
ul. Krupnicza 15, 45-013 Opole , tel./faks: 077/453 85 07
e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.

Stowarzyszenie Germanistów "Śląsk"
ul. Daszyńskiego 6, 46-060 Prószków
e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.



Masurische Storchenpost
Wydawca: Stowarzyszenie Mazurskie
Skr. poczt. 117
10-001 Olsztyn
tel./fax 89/527 29 05
e-mail: Diese E-Mail-Adresse ist gegen Spambots geschützt! JavaScript muss aktiviert werden, damit sie angezeigt werden kann.